Vlinders associëren wij vooral met de zomer, als de zon schijnt en het warm is. In het najaar, als het kouder wordt, gaan vlinders in winterrust. De meeste vlinders in Nederland brengen de winter door als eitje, rups of pop. Er zijn echter ook enkele ‘bikkels’ die overwinteren als vlinder!

Overwinteren als vlinder

Soorten die in Nederland als vlinder overwinteren zijn de citroenvlinder, de dagpauwoog, de gehakkelde aurelia en de kleine vos. Sommige vlinders kruipen weg tussen takkenhopen, in groenblijvende struiken, zoals conifeer en klimop, in een beschut hoekje in een schuur of in een holle boom. Ze houden een soort winterslaap. Ze halen vocht uit hun lichaam, zetten hun spijsvertering op een laag pitje en maken ‘antivries’ aan. Daardoor kunnen ze prima 20 graden vorst doorstaan.

Voor sommige vlinders, zoals de atalanta en de distelvlinder, is de winter in Nederland te koud. Als ze hier zouden blijven, zouden ze doodgaan. Deze vlinders komen in het voorjaar naar Nederland en planten zich hier voort. De vlinders van de volgende generatie vliegen in het najaar naar Zuid-Europa of Noord-Afrika, waar het in de winter warmer is dan hier. Overigens zijn er de laatste jaren toch enkele meldingen van hier overwinterende atalanta’s; dit is waarschijnlijk een gevolg van de klimaatveranderingen.

Een vlinder in je huis? Koud wegzetten!

Sommige vlinders vinden echter een plekje in onze huizen. Aangezien bij ons de verwarming aan gaat als het buiten kouder wordt, kunnen deze plekken te warm worden voor deze vlinders. Ze zullen dan ontwaken uit hun winterslaap, gebruiken daar veel energie voor en sterven door uitputting (en gebrek aan nectar). Het beste kun je deze vlinders voorzichtig (!) oppakken en koud wegzetten in bijvoorbeeld een schuurtje (zonder verwarming!) of onder een afdakje. Ze zullen zich zelf nog wat verplaatsen, maar als ze weer in winterslaap zijn kunnen ze er maanden blijven hangen. 

Overwinterende kleine vos in garage
Overwinterende kleine vos in garage

Overwinteren als eitje, rups of pop

Dagvlinders die als eitje overwinteren zijn bijvoorbeeld het groot dikkopje en de sleedoornpage. Als rups overwinteren o.a. het icarusblauwtje en het bruin zandoogje. Het groot koolwitje, klein koolwitje en klein geaderd witje zijn voorbeelden van soorten die als pop overwinteren.

Overwinterend eitje sleedoornpage
Overwinterend eitje sleedoornpage

De tuin winterklaar maken? Niet doen!

De eitjes, rupsen en poppen zitten op allerlei plekken, ook in onze tuinen. In dor plantenmateriaal, in stengels, tussen bladeren en takken zijn ze weg gekropen. Laat uitgebloeide planten dus met rust en maai niet in de winter. Ruim alleen op wat écht in de weg ligt. Wacht liever met opruimen tot het voorjaar. Dan kun je in het voorjaar weer genieten van rondfladderende vlinders, die dankbaar gebruik hebben gemaakt van jouw tuin als veilige overwinteringsplek en/of waar ze konden opgroeien 🙂