Vlinders in je tuin, wie wil dat nu niet? Naast dat het natuurlijk heel leuk is om ze door je tuin te zien fladderen, is het ook noodzakelijk. Aangezien vlinders de meest bedreigde diergroep in Nederland is én er steeds minder bloemrijke plekken zijn in steden en daar buiten, is het hard nodig dat we onze tuinen aanpassen: minder tegels en meer bloemen dus!

Het is vrij eenvoudig om je tuin aantrekkelijk(er) te maken voor vlinders. Hoe je dat doet? Door bloemen neer te zetten die voor vlinders aantrekkelijk zijn (nectarplanten) én door planten neer te zetten die door de rupsen worden gegeten (deze planten heten waardplanten). Zo zorg je er niet alleen voor dat er vlinders door je tuin fladderen, op zoek naar nectar, die ze gebruiken als brandstof, maar kun je er ook getuige van zijn dat een vlinder eitjes afzet op zo’n waardplant. Niet alleen heel leerzaam om van dichtbij mee te kunnen maken (eitjes afzetten, rupsen, verpoppen en weer vlinders), maar hiermee kun je ook een bijdrage leveren aan het voortbestaan van de Nederlandse vlinders.

Nectarplanten

Een veel gemaakte denkfout is dat als je maar veel bloemen in de tuin zet, je ook veel vlinders in de tuin zult zien. Dat is maar ten dele waar: uiteraard zijn bloemen (nectar!) nodig voor vlinders om te overleven, dus bloemen zullen absoluut vlinders aantrekken. Dit zullen vooral de zogenaamde tuinsoorten zijn: dagpauwoog, kleine vos, citroenvlinder, gehakkelde aurelia, atalanta, klein en groot koolwitje. Andere soorten zul je veel minder snel zien als je niet ook de waardplant in je tuin zet. De belangrijkste taak van vlinders (en van alle dieren) is zich voortplanten. Ze zullen dus op zoek gaan naar een partner. Het vrouwtje moet vervolgens ook op zoek naar een geschikte plek voor haar eitjes (de juiste waardplant!). Als je dus beide, nectarplant én waardplant, in je tuin zet, zul je meer kans hebben om meer vlinders en meer vlindersoorten in je tuin te zien.

Een lijst met goede nectarplanten vind je hier.

Waardplanten

Begin met een inventarisatie wat er al in je tuin staat. Heb je mooie groenblijvende planten (mooi in de winter en nuttig als schuilplek voor tuinvogels) of bloemen die je mooi vindt? Laat die dan staan en kijk welke bloemen je erbij kunt zetten, zodat er bloemen bloeien van het vroege voorjaar tot de late herfst (dit is de periode dat vlinders nectar nodig hebben). Wij zijn in onze tuin eenvoudig begonnen. Wij hebben in eerste instantie slechts enkele nieuwe planten aangeschaft: vlinderstruik, damastbloem en koolplanten (de koolplanten hebben we in potten gezet). Hierbij hebben we niet alleen gekeken of wij de plant mooi vinden, maar ook of er dagvlinders zijn die de plant of bloem gebruiken als waardplant. Vlinderstruik wordt als waardplant gebruikt door de rupsen van het boomblauwtje, damastbloem door de rupsen van het oranjetipje en klein geaderd witje en koolplanten door de rupsen van het groot en klein koolwitje. Langzaam kun je het aantal waardplanten uitbreiden: ieder jaar zet je er enkele nieuwe planten bij, zoals vuilboom voor rupsen van citroenvlinder en boomblauwtje, scheefbloem en rucola voor rupsen van scheefbloemwitje, rolklaver voor rupsen van icarusblauwtje en pinksterbloem voor rupsen van oranjetipje en klein geaderd witje.

Een lijst met waardplanten voor de Nederlandse dagvlinders vind je hier.

Grote brandnetel

Grote brandnetel is een zeer belangrijke waardplant: rupsen van de dagpauwoog, kleine vos, atalanta, distelvlinder, gehakkelde aurelia én het landkaartje zijn er dol op! Voor mensen is het een minder fijne plant: de brandharen op de bladeren zijn bij aanraking zeer pijnlijk en de planten woekeren heel erg. Dat laatste kun je gelukkig opvangen door ze in een speciekuip te zetten. Omdat het zo’n belangrijke waardplant is, zou in iedere tuin een brandnetel (in pot/kuip) moeten staan. Zet hem in een verloren hoekje en de vlinders zullen je eeuwig dankbaar zijn!

Grote brandnetel in speciekuip

Inheems of uitheems

Regelmatig laait de discussie op of inheemse planten de voorkeur verdienen boven uitheemse (exoten). Gevoelsmatig kies ik voor inheems, maar er zijn ook voorbeelden die laten zien dat uitheemse soorten ook nuttig kunnen zijn; de vlinderstruik bijvoorbeeld. Een uiteenzetting vind je hier. Recent is onderzoek gedaan waarbij naar voren is gekomen dat de keuze voor inheemse planten cruciaal blijkt voor het vergroten van de biodiversiteit in bermen.